นิทานพื้นบ้าน ล้านนา
นิทานพื้นบ้านเป็นนิทานที่มีการเล่าขาน ต่อๆกันมาตั้งแต่ในอดีต ผู้เฒ่าผู้แก่หลายคนชอบเล่านิทานพื้นบ้านให้ลูกหลานฟัง ด้วยเป็นวรรณกรรมมุขปาฐะชั้นดีที่เป็นเนื้อหาสาระ คติสอนใจ แถมได้ความสนุกสนานเพลิดเพลินไปในเวลาเดียวกัน โดยในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทยก็มีนิทานพื้นบ้านแต่ละภาคที่แตกต่างกันไปตามแต่ลักษณะสำคัญของภูมิภาคนั้น ๆ นิทานพื้นบ้านทางภาคเหนือ ที่เป็นที่นิยมเล่าสืบต่อกันมามีหลายเรื่องเลยทีเดียวที่สนุกสนาน ดังเรื่องราวที่ยกมาต่อไปนี้ 1. นิทานพื้นบ้านภาคเหนือ เรื่อง ลานนางคอย จังหวัดแพร่ ถ้ำผานางเป็นถ้ำสวยงามอยู่ในจังหวัดแพร่ ปากถ้ำอยู่ภูเขาสูงจากพื้นดินประมาณ 50 เมตร มีบันไดไต่เลียบเลี้ยววกขึ้นไปจนสุดทาง บันไดเป็นดินและหิน มีลานกว้างเป็นที่นั่งพัก ก่อนจะเข้าสู่ถ้ำด้านขวามือเป็นซอกเขา มีทางขึ้นไปไม่สูง ข้างบนมีลานหินเล็ก ๆ ซึ่งเป็นที่นั่ง เรียกกันว่า ลานนางคอย เรื่องถ้ำผานางและลานนางคอยมีอยู่ว่า ครั้นอาณาจักรแสนหวียังเจริญรุ่งเรือง เจ้าผู้ครองนครมีราชธิดาผู้สิริโฉมงดงามมาก นามว่านางอรัญญนี วันหนึ่งนางเสด็จประพาสโดยเรือพระที่นั่งเกิดมีพายุใหญ่พัดกระหน่ำมา ทำให้เรือพระที่นั่งพลิกคว่ำนางอรัญญนีพลัดตกลงในน้ำ ฝีพายหนุ่มคนหนึ่งได้กระโดลงไปช่วยชีวิตนางไว้ได้ ตั้งแต่นั้นมา ทั้งสองคนก็ได้ลอบติดต่อรักใคร่กันโดยปิดบังไม่ให้พระราชบิดาของนางล่วงรู้ จนนางอรัญญนีตั้งครรภ์ขึ้น พระราชบิดาของนางกริ้วมาก สั่งให้โบยนางและกักขังไว้ แต่คนรักของนางก็ได้ลอบเข้าไปหาถึงในที่คุมขัง และพานางหลบหนีไป เมื่อเจ้าครองนครทรงทราบก็สั่งให้ทหารออกติดตามคนทั้งสอง ทหารขี่ม้าทันทั้งสองคนที่ซอกเขาแห่งหนึ่ง และยิงธนูไปหมายจะเอาชีวิตชายหนุ่ม แต่ธนูพลาดไปถูกนางอรัญญนีได้รับบาดเจ็บสาหัส สามีของนางจึงพานางเข้าไปหลบซ่อนอยู่ในถ้ำ นางอรัญญนีรู้ตัวว่า คงไม่รอดชีวิต จึงขอร้องให้สามีหนีเอาตัวรอดโดยให้สัญญาว่าจะรออยู่ที่ถ้ำแห่งนี้ตลอดไป ชายหนุ่มจึงจำใจต้องจากไปตามคำขอร้องของนาง ส่วนนางอรัญญนีก็นั่งมองดูสามีควบม้าหนีห่างไปจนลับตา และสิ้นใจตายอยู่ในถ้ำแห่งนั้น […]
วิธีทำข้าวซอย
สูตรอาหาร วิธีทำข้าวซอยไก่ เมนูอาหารยอดนิยมของทางภาคเหนือ เดิมเรียกว่าก๋วยเตี๋ยวฮ่อ เนื่องจากมาจากอาหารของชาวมุสลิม สูตรข้าวซอยสูตรนี้ทำง่าย อร่อยเหมือนต้นฉบับ ใครได้ทานรับรองต้องติดใจ ข้าวซอย ข้าวซอยมีต้นกำเนิดจากชาวจีนมุสลิม ที่อพยพมาจาก มณฑลยูนนาน ประเทศจีน มาอยู่อยู่ทางภาคเหนือของประเทศไทย ประเทศพม่า และประเทศลาว แต่เดิมข้าวซอยไม่มีกะทิเป็นส่วนประกอบ เรียกว่า “ข้าวซอยน้ำใส” ต่อมาได้มีการเพิ่มกะทิเข้าไปจนเป็นที่นิยมอย่างมากและกลายมาเป็นลักษณะข้าวซอยที่รู้จักกันในปัจจุบัน ข้าวซอยจึงเป็นผลลัพธ์ของการผสมผสานระหว่างอาหารจีน อาหารตะวันออกกลางและอาหารเอเชียอาคเนย์ ที่มาของชื่อข้าวซอย เส้นข้าวซอยทำจากแป้งข้าวสาลีผสมน้ำและไข่ แล้วนวดจนได้เนื้อเนียน รีดเป็นแผ่น แล้วซอยเป็นเส้นแบนๆ บางๆ จึงถูกเรียกว่า ‘ข้าวซอย’ วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 น่องไก่ 1 กิโลกรัม 2 เส้นข้าวซอย 1/2 กิโลกรัม 3 น้ำมันพืช 1 ถ้วย 4 กะทิ 3 ถ้วย เครื่องแกง […]
การ แสดง พื้นเมือง ภาค เหนือ
การเเสดงพื้นเมือง การแสดงพื้นเมืองภาคเหนือ ศิลปะการแสดงทางภาคเหนือ เป็นลักษณะศิลปะที่มีการผสมผสานกันระหว่างชนพื้นเมืองชาติต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นไทยลานนา ไทยใหญ่ เงี้ยว รวมถึงพวกพม่าที่เคยเข้ามาปกครองล้านนาไทย ทำให้นาฏศิลป์หรือการแสดงที่เกิดขึ้นในภาคเหนือมีความหลากหลาย แต่ยังคงมีเอกลักษณ์เฮพาะที่แสดงถึงความนุ่มนวลของท่วงท่า และทำนองเพลงประกอบกับความไพเราะของเครื่องดนตรีประเภทเครื่องดีด สี ตี เป่า ที่มีความเด่นชัด ไม่ว่าจะเป็น เป้ยะ สล้อ ซอ ซึง และกลอง ที่ปรากฏอยู่ในการฟ้อนประเภทต่างๆ รวมทั้งการแสดงที่มีความเข้มแข็ง หนักแน่นในแบบฉบับของการตีกลองสะบัดชัย และการตบมะผาบ การแสดงพื้นเมืองภาคเหนือนอกจะมีลักษณะเป็นแบบพื้นเมืองเดิม ไทยลานนา ไทยใหญ่ เงี้ยวรวมถึงพม่า ผสมกันอยู่แล้ว ยังมีลักษณะการแสดงของภาคกลางรวมอยู่ด้วย ทั้งนี้สืบเนื่องมาจากการที่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระชายา พระนามว่าเจ้าดารารัศมี พระราชธิดาของพระเจ้าอินทวิชยานนท์ และเจ้าแม่ทิพเกสร เจ้าเมืองเชียงใหม่ ทำให้อิทธิพลการแสดงของภาคเหนือในสมัยพระราชชายาเจ้าดารารัศมีมีลักษณะของภาคกลางปะปนอยู่บ้าง ทำให้สามารถแบ่งลักษณะการแสดงพื้นเมืองภาคเหนือได้เป็น 3 ลักษณะลักษณะการฟ้อนแบบพื้น 1. เมืองเดิม เป็นการแสดงที่มีอยู่ตามท้องถิ่นทั่วไป เช่น ฟ้อนครัวทาน ฟ้อนเล็บ ฟ้อนเทียน เป็นต้น 2. ลักษณะการฟ้อนที่ได้รับอิทธิพลจากชาติอื่น อาทิ พม่า […]
วิธีทำแคปหมู
เอาใจคนชอบทานหมู โดยเฉพาะเมนู แคบหมู ที่ได้ทานทีไร หยิบทานจนลืมตัวตลอด หันมาอีกทีหมดเกลี้ยงซะละ จะไปซื้อทานอีก ก็ไม่สะใจ อร่อยขนาดนี้ ลองทำทานเองที่บ้านกันดูไหม แคปหมู หนังหมูหรือหนังหมูติดมันทอดให้พองและกรอบ เป็นอาหารที่ปรากฏในทุกภูมิภาคของโลก ในภาษาอังกฤษเรียก pork snack, pork rind, pork scratching หรือ pork crackling ในประเทศไทยพบในภาคเหนือ แล้วได้แพร่หลายไปทั่วประเทศและเรียกขานกันตามภาษาเหนือว่า แคบหมู เป็นที่รู้จักกันทั่วไป รวมทั้งถ้าใช้หนังสัตว์อื่น จะเปลี่ยนไปเรียกชื่อตามสัตว์นั้น ๆ เช่น แคบควาย ทำจากหนังกระบือ แต่ถ้าทำจากหนังโค จะเรียก หนังพอง มักใช้รับประทานเป็นเครื่องเคียงอาหารอื่น ๆ เช่น น้ำพริก ก๋วยเตี๋ยว น้ำเงี้ยว ฯลฯ หรือเป็นส่วนผสมประกอบอาหารอื่น ๆ เช่น พวกน้ำพริกหรือแกง แคบหมู ไร้มัน แคบหมูไร้มัน นิยมกันมากทางภาคเหนือ ทานคู่กับน้ำพริก ข้าวเหนียว […]
ภาษาเหนือ พูดกันอย่างไร
คำเมืองมีไวยากรณ์คล้ายกับภาษาไทยกลางแต่ใช้คำศัพท์ไม่เหมือนกันและไวยากรณ์ที่แตกต่างกันอยู่บ้าง แต่เดิมใช้คู่กับอักษรธรรมล้านนาซึ่งเป็นตัวอักษรของอาณาจักรล้านนาที่ใช้อักษรมอญเป็นต้นแบบ ภาษาเหนือ เป็นภาษาถิ่นของจังหวัดในภาคเหนืองของไทย ซึ่งภาษาถิ่นนั้นถือว่าเป็นภาษาที่สวยงาม บ่งบอกถึงวัฒนธรรม เอกลักษณ์ ลักษณะความเป็นอยู่ และวิถีชีวิตของผู้คน ในท้องถิ่นของแต่ละภาค ของแต่ละที่ได้เป็นอย่างดี โดยภาษาถิ่นเป็นภาษาย่อยที่ใช้พูดจากันในท้องถิ่นต่างๆ ซึ่งเกิดจากการใช้ภาษาเพื่อการสื่อความหมาย ความเข้าใจกันระหว่างผู้คนที่อาศัยอยู่ตามท้องถิ่นนั้นๆ ซึ่งอาจจะแตกต่างไปจากมาตรฐาน หรือภาษาที่คนส่วนใหญ่ของแต่ละประเทศใช้กัน คำเมืองยังสามารถแบ่งออกเป็นสำเนียงล้านนาตะวันตก (ในจังหวัดเชียงใหม่, ลำพูน และแม่ฮ่องสอน) และสำเนียงล้านนาตะวันออก (ในจังหวัดเชียงราย, พะเยา, ลำปาง, อุตรดิตถ์, แพร่ และน่าน) ซึ่งจะมีความแตกต่างกันบ้าง คือ สำเนียงล้านนาตะวันออกส่วนใหญ่จะไม่พบสระเอือะ เอือ แต่จะใช้สระเอียะ เอียแทน (มีเสียงเอือะและเอือเพียงแต่คนต่างถิ่นฟังไม่ออกเอง เนื่องจากเสียงที่ออกมาจะเป็นเสียงนาสิกใกล้เคียงกับเอียะ เอีย) ส่วนคนในจังหวัดลำพูนมักจะพูดสำเนียงเมืองยอง เพราะชาวลำพูนจำนวนมากสืบเชื้อสายมาจากชาวยองในรัฐชาน จึงมีสำเนียงที่เป็นเอกลักษณ์ จำนวนนับแบบฉบับกำเมือง 1 = นึ่ง 2 = สอง 3 = สาม 4 = สี่ 5 = ห้า […]
วิธีทำข้าวแต๋น
เมนูขนมกรุบๆ กินเล่นได้เพลิน อร่อยแฮปปี้ได้ทุกวัย บอกเลยว่าทำเองได้ไม่ยากอย่างที่คิดค่ะ จะทำขายเป็นอาชีพก็ได้ หรือจะทำกินเองชิลๆ ที่บ้านก็ดี แถมทำเองเราจะใส่ราดหน้าน้ำตาลเยอะแค่ไหนก็ได้ ข้าวแต๋น ข้าวแต๋น เป็นขนมที่นิยมทำกันในเทศกาลปีใหม่เมือง หรือสงกรานต์ งานปอยลูกแก้ว และงานปอยหลวง ปัจจุบัน นิยมผสมน้ำแตงโมลงในข้าวเหนียวที่นึ่งแล้ว ก่อนนำมากดลงพิมพ์ เพื่อเพิ่มกลิ่นหอมและความหวานอร่อย วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 ข้าวสารเหนียว ½ ลิตร 2 น้ำแตงโม 1 ถ้วย 3 งางาดำ 2 ช้อนโต๊ะ 4 งางาขาว 2 ช้อนโต๊ะ 5 เกลือป่น 1 ช้อนชา 6 น้ำมันพืช 2 กิโลกรัม วิธีทำ 1. คั้นเนื้อแตงโม และกรองเอาแต่น้ำ ผสมงาดำใส่ลงในน้ำแตงโม คนให้เข้ากัน 2. แช่ข้าวสารประมาณ 1 […]
วิธีทำเมี่ยงคำ
เมี่ยงคำอาหารว่างเป็นของไทยโดยมีวัตถุดิบและเครื่องเคียงส่วนใหญ่เป็นของที่มีคุณประโยชน์ราดด้วยน้ำเมี่ยงคำรสหวานหอมกลมกล่อมเรียกได้ว่าทั้งอร่อยและมีประโยชน์ด้วย เมี่ยงคำ อาหารที่เน้นผักจะช่วยลดอุณหภูมิในร่างกายลง เพราะไม่ต้องใช้พลังในการย่อยเยอะมาก กล่าวกันว่าร่างกายคนเราประกอบด้วยธาตุทั้ง 4 ได้แก่ ดิน น้ำ ลม ไฟ เมื่อธาตุสมดุล ร่างกายก็จะแข็งแรง ไม่เจ็บป่วย เมี่ยงคำจึงถือเป็นอาหารว่างที่ช่วยรับมืออากาศร้อนได้เป็นอย่างดี เครื่องเมี่ยงคำประกอบด้วยสมุนไพรและวัตถุดิบนานาชนิดจะช่วยบำรุงรักษาธาตุทั้ง 4 ส่วนผสมหลักของเมี่ยงคำประกอบด้วยใบชะพลู หอมแดง ขิง มะนาวหั่นพร้อมเปลือก พริกขี้หนูสด ถั่วลิสงคั่ว มะพร้าวคั่ว และกุ้งแห้ง ห่อรวมกันแล้วหอมกลิ่นสมุนไพร ทานคู่กับน้ำจิ้มรสออกหวาน ทำจากกะปิ น้ำตาลปี๊บ ถั่ว มะพร้าวคั่ว ผสานกับข่าและหอมแดงสับ ในอดีต ผู้คนนิยมใช้ใบทองหลาง แต่เนื่องจากปัจจุบันหายาก จึงเปลี่ยนมาใช้ใบชะพลูแทน แต่ก็มีเมี่ยงคำสูตรพิเศษที่ห่อด้วยกลีบบัว ออกมาเป็นเมี่ยงกลีบบัวที่ดูงดงามไปอีกแบบ วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 น้ำตาลมะพร้าว 100 กรัม 2 น้ำเปล่า 1/2 – 1 ถ้วย 3 กะปิ 1 […]
วิธีทำขนมวง
“ขนมวง” หรือเข้ามูนข่วย เป็นขนมชนิดหนึ่งที่ได้รับอิทธิพลมาจากชาวไทใหญ่ เป็นรูปวงกลมมีรูตรงกลางเหมือนโดนัท นำมาชุบน้ำตาลอ้อย เพิ่มความหวานหอม เมนูนี้จะแพร่หลายในภาคเหนือ ถือว่าเป็นเมนูยอดฮิตเลยก็ว่าได้ บางสูตรก็ใช้แค่แป้งข้าวเหนียว บางสูตรก็ผสมกล้วยน้ำว้าลงไปด้วย เรามาดูกันดีกว่าสูตรที่จะทำวันนี้เป็นอย่างไร จะฟินเหมือนต้นตำรับไหม ขนมวง ขนมวงเป็นขนมของชาวไทยใหญ่ ที่คนไทยส่วนใหญ่ชอบทานกัน ขนมวงคือขนมที่ทำด้วยแป้ง เป็นรูปวงกลมมีรูตรงกลาง เหมือนกับขนมโดนัทของต่างประเทศ มีน้ำตาลเคลือบด้านบน ปัจจุบันไม่ค่อยมีขายแล้ว หาทานยากมาก ๆ ทำจากแป้งข้าวเหนียวนวดกับน้ำและมะพร้าวขูด นำไปคลุกกับงาขาวแล้วต่อให้เป็นวงกลม ทอดในน้ำมันให้สุก พอขนมเย็นลงจึงนำไปชุบน้ำตาลอ้อยให้ทั่ว ชาวไทใหญ่นิยมทำขนมนี้ในงานปอยหรืองานบุญ วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 แป้งข้าวเหนียว 1 ถ้วย 2 กล้วยน้ำว้า 3 ลูก 3 ไข่ไก่ 2 ฟอง 4 น้ำอ้อยป่น 1 ถ้วย 5 งาขาวคั่ว 3 ช้อนโต๊ะ 6 น้ำมันพืชสำหรับทอด […]
วิธีทำ ข้าวหลาม
วิธีทำ ข้าวหลาม เป็นขนมชนิดหนึ่งนิยมทำรับประทานกันในฤดูหนาว หรือเมื่อได้ข้าวใหม่ ใช้ไผ่ข้าวหลาม หรือไม้ป้างเป็นกระบอกใส่ข้าวหลาม ข้าวหลามแบบชาวบ้าน ใช้ข้าวสารเหนียวกับน้ำเปล่า และเกลือเท่านั้น สำหรับข้าวหลามที่ทำขายกันโดยทั่วไป จะใส่น้ำกะทิ และเติมถั่วดำ หรืองาขี้ม้อน การทำข้าวหลามตามประเพณีนิยมของชาวล้านนาจะเพื่อถวายพระในวันเพ็ญเดือนสี่ หรือประมาณเดือนมกราคม ข้าวหลาม เป็นอาหารว่างชนิดหนึ่ง ที่ชาวล้านนานิยมทำรับประทานกันในฤดูหนาว หรือเมื่อได้ข้าวใหม่ ใช้ไผ่ข้าวหลาม หรือไม้ป้างเป็นกระบอกใส่ข้าวหลาม ข้าวหลามแบบชาวบ้าน ใช้ข้าวสารเหนียวกับน้ำเปล่า และเกลือเท่านั้น สำหรับข้าวหลามที่ทำขายกันโดยทั่วไป จะใส่น้ำกะทิ และเติมถั่วดำ หรืองาขี้ม้อน การทำข้าวหลามตามประเพณีนิยมของชาวล้านนา จะเป็นพิเศษ เพื่อถวายพระในวันเพ็ญเดือนสี่ หรือประมาณเดือนมกราคม ซึ่งเป็นการทานร่วมกับการทานข้าวจี่ และข้าวล้นบาตร วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 ข้าวสารเหนียว 1 1/2 ลิตร 2 น้ำตาลทราย 400 กรัม 3 กะทิ 3 ถ้วย 4 ถั่วดำถั่วดำต้มสุก […]
ขันโตก คืออะไร
ขันโตก เป็นทั้งชื่อของภาชนะที่ใช้จัดวางอาหารที่มาพร้อมกับอาหารชนิดต่าง ๆ เนื่องจากแบบแผนหรือวิถีการรับประทานอาหารของไทยแต่เดิมนั้นเป็นการนั่งบนพื้น จึงต้องใช้ถาดที่มีฐานรองสูงจากพื้นเพื่อสะดวกในการรับประทาน รูปแบบของภาชนะนี้สามารถพบได้ในภาคเหนือเช่นเดียวกับภาคอีสาน ขันโตก คืออะไร คนต่างถิ่นยอมโยนทิ้งคำถามข้างบนเพื่อคว้านหาคำตอบอย่างแน่นอนเพื่อคลายข้อสงสัย ขันโตก คือ เป็นภาชนะที่มีลักษณะเป็นถาดมีขาตั้งสูง ใช้วางอาหาร ใช้กันในหมู่คนที่นิยมรับประทาน ข้าวเหนียวเป็นอาหารหลัก ขันโตกมีสองชนิดด้วยกัน คือ ขันโตกยวนซึ่งทำด้วยไม้สัก ใช้กันแพร่หลายในแถบ ภาคเหนือของประเทศไทย อีกชนิดหนึ่งคือขันโตกลาว ทำด้วยไม้ไผ่สานประกอบด้วยหวายในบางส่วน นิยมใช้ในภาคอีสาน ลาว และแถบสิบสองปันนาในทางตอนใต้ของจีน รวมทั้งชาวเขาบางกลุ่มก็นิยมใช้ขันโตกกัน เมื่อในสมัยโบราณขันโตกเป็นเครื่องใช้ส่วนหนึ่งของงานพิธีต่าง ๆ เช่น งานแต่งงาน งานศพ และพิธีทำบุญบ้านเป็นต้น อาหารที่ใช้เลี้ยงเป็นอาหารเหนือและจะเป็นอะไรอีกต่าง ๆ ก็ได้ส่วนการใช้งานก็ใช้เป็นภาชนะที่วางถ้วยอาหารกับข้าว เมื่อใส่กับข้าวแล้วยกมาตั้งสมาชิกในครอบครัวหรือแขกที่มาบ้านจะนั่งล้อมวงกันกินข้าว หากใส่ดอกไม้ธูปเทียนก็จะเป็นขันดอก และถ้าใส่เครื่องคำนับก็จะเป็นขันตั้ง นอกจากการจะแบ่งชนิดของขันโตกแล้ว ยังแบ่งขนาดของขันโตกกันอีกด้วย หลักๆจะมี 3ขนาด คือ ขันโตกหลวง หรือ สะโตกหลวง ที่ทำด้วยไม้ขนาดใหญ่ นิยมใช้การในราชสำนักในคุ้มในวังของเจ้านายฝ่ายเหนือทั่วไป รวมทั้งใช้ในวัดวาอารามทั่วไปด้วย ทั้งนี้เพื่อให้เหมาะสมกับยศศักดิ์ และความยิ่งใหญ่ของชนชั้นผู้ปกครองในการที่จะใช้เลี้ยงแขกบ้านแขกเมือง ขนาดรองลงมาก็จะเป็น ขันโตกฮาม หรือ […]