วิธีทำ แกง ขนุน
แกง ขนุน หรือ ที่ชาวบ้านเรียกว่า แกงบ่าหนุน ตามประเพณีล้านนาชาวบ้านมักจะทำแกงขนุนอ่อนกินกันในวันที่สี่ของประเพณีสงกรานต์ หรือที่เรียกว่าวันปากปี คือหลังวันเถลิงศก (วันพญาวัน) หนึ่งวันเพราะเชื่อว่าจะหนุนชีวิตให้เจริญก้าวหน้า ประกอบกิจการงานใดก็สำเร็จผล มีคนมาอุดหนุนค้ำจุนอีกทั้ง เกิดสิริมงคลในครอบครัว วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 ขนุนอ่อน 300 กรัม 2 ซี่โครงหมูสับ 100 กรัม 3 มะเขือเทศลูกเล็ก 5 ลูก 4 ชะอมเด็ด 1/2 ถ้วย 5 ชะพลูหั่นหยาบ 1/2 ถ้วย เครื่องแกง ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 พริกแห้ง 5 เม็ด 2 กระเทียม 5 กลีบ 3 หอมแดง 5 หัว 4 กะปิ […]
วิธีทำแกงกระด้าง
วิธีทำแกงกระด้าง สำเนียงที่ถูกต้องคือ ‘แก๋งกะด้าง’ เพราะภาษาไทยถิ่นเหนือไม่มีเสียงควบกล้ำ ร.เรือ และ ล.ลิง มีชื่อเล่นอยู่บ้างประปรายตามท้องถิ่น เช่น แกงด้าง หมูกระด้าง หรือหมูหนาว นิยมทำกันอย่างแพร่หลายในเขตภาคเหนือ เมนูแกงกระด้าง นับเป็นเมนูแห่งฤดูกาลอีกจานหนึ่งที่จะขาดไปจากขันโตกไม่ได้เมื่อลมหนาวเดินทางมาถึง คนเหนือเรียนรู้จากความหนาวเย็น สร้างเป็นเมนูอาหารที่มีเจลาตินธรรมชาติจากสัตว์เป็นวัตถุดิบชูโรง เหตุที่เรียกแกงกระด้างว่าเป็นเมนูแห่งฤดูกาลก็เพราะเดิมทีแกงกระด้างมีลมหนาวเป็นวัตถุดิบหลักในการปรุง น้ำแกงข้นคลั่กที่เกิดจากการเคี่ยวหนังหมูจะถูกทิ้งไว้ข้ามคืนในอากาศเย็น ๆ เพื่อให้ฟอร์มตัวเป็นเยลลีหนุบหนับ พร้อมตัดเสิร์ฟในตอนเช้า และนี่อาจเป็นที่มาว่าเหตุใดแกงที่ไม่มีน้ำแกงนี้จึงเป็นที่นิยมเฉพาะในภาคเหนือซึ่งมีอากาศหนาวเย็นตั้งแต่ช่วงสิ้นปีไปจนถึงเดือนสองเดือนสาม วัตถุดิบ ลำดับ วัตถุดิบ จำนวน 1 ขาหมู 300 กรัม 2 กระเทียม 20 กลีบ 3 พริกไทย 1/2 ช้อนโต๊ะ 4 รากผักชี 3 ราก 5 ผักชี 1 ช้อนโต๊ะ 6 ต้นหอม 1 ช้อนโต๊ะ 7 เกลือ 1/2 ช้อนชา […]
แมง 4 หู 5 ตา
แมง 4 หู 5 ตา เป็นสัตว์ในตำนาน มีลักษณะตัวอ้วนเตี้ยเหมือนหมีสีดำ และมีขนยาวสีดำปกคลุมร่างกาย มีหูสองคู่และมีตาห้าดวง โดยที่ดวงตาของแมงสี่หูห้าตาเป็นสีเขียว กินถ่านไฟร้อนๆ เป็นอาหาร และถ่ายอุจจาระออกมาเป็นทองคำ ตำนาน “แมงสี่หูห้าตา” เรื่องนี้เล่าสืบต่อกันมาในตำนานของชาวล้านนา ทางภาคเหนือ มีการบันทึกเป็นวรรณกรรมลายลักษณ์อักษรในใบลาน ซึ่งมีปรากฏให้เห็นตามวัดทั่วไป ในตำนานครูบาเจ้าชัยยะวงศาพัฒนา จังหวัดลำพูน ก็ได้กล่าวถึงสัตว์ชนิดนี้ โดยเชื่อมโยงจำนวนสี่หูและห้าตาเข้ากับหลักคำสอนทางพุทธศาสนา แสดงถึงหลักธรรมพรหมวิหาร 4 และ ศีล 5 ส่วนตำนาน “แมงสี่หูห้าตา” ของ “วัดพระธาตุดอยเขาควายแก้ว” อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย นั้น เป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างวัดพระธาตุดอยเขาควายแก้ว และถือเป็นตำนานของแมงสี่หูห้าตาฉบับที่ถูกต้องที่สุด ซึ่งเป็นเรื่องราวของ “อ้ายทุกคตะ” เล่ากันว่าเมื่อพันกว่าปีมาแล้ว มีเมืองแห่งหนึ่งนามว่า พันธุมติ มีกษัตริย์ปกครองเมืองชื่อ ท้าวพันธุมติ ในเมืองนี้มีครอบครัวพ่อแม่ลูกมีอาชีพรับจ้างเลี้ยงควาย หาฟืน ลูกคนนี้ชื่อว่า “อ้ายทุกคตะ” เมื่ออายุได้สี่ขวบ แม่ก็มาตายจากไป เมื่ออ้ายทุกคตะอายุได้ 12 ปี พ่อก็ป่วยหนัก […]
วันดีวันเสีย ล้านนา
วันดีวันเสีย ล้านนา ความเป็นมาของความเชื่อและศรัทธาในสังคมล้านนามีวิวัฒนาการ ก่อนที่คนล้านนาจะหันมานับถือพุทธศาสนาอย่างเคร่งครัด คนล้านนาเชื่อในสิ่งเหนือธรรมชาติ เชื่อเรื่องวิญญาณ นับถือผี บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ว่าสามารถปกป้องคุ้มครองผู้คนในชุมชนให้อยู่เย็นเป็นสุข เวลาคนล้านนาจะประกอบกิจกรรมใด จึงยึดถือในสิ่งที่เป็นสิริมงคล เชื่อในฤกษ์ยามเป็นหลัก วันไหนวันดี วันไหนไม่ดี วันจ๋ม – วันฟู เดือน วันฟู วันจ๋ม เกี๋ยง จันทร์ ศุกร์ ยี่ อังคาร อาทิตย์ สาม พุธ อาทิตย์ สี่ พฤหัสบดี จันทร์ ห้า ศุกร์ เสาร์ หก เสาร์ พุธ เจ็ด อาทิตย์ พฤหัสบดี แปด พุธ อาทิตย์ เก้า พฤหัสบดี จันทร์ สิบ ศุกร์ อังคาร สิบเอ็ด เสาร์ พุธ สิบสอง […]
วิธีทำขนมเทียน
ขนมเทียน ขนมไหว้ในวันตรุษจีน วันสารทจีน เป็นขนมที่ถูกปรับปรุงขึ้นจากสูตรของชาวจีนโพ้นแผ่นดิน แล้วนำมาดัดแปลงด้วยขนมท้องถิ่นของไทย เปลี่ยนจากขนมใส่ไส้ที่ใช้แป้งข้าวเจ้าผสมกะทิ มาเป็นแป้งข้าวเหนียวแทน มีความหมายหวานชื่นราบรื่น รูปลักษณ์เป็นกรวยแหลม มีลักษณะเป็นมงคลเหมือนเจดีย์ มีวิธีทำอย่างไรไปดูกันเลย
วิธีทำน้ำพริกอ่อง
น้ำพริกอ่อง เป็นน้ำพริกพื้นบ้านล้านนาที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายพอๆกับ น้ำพริกหนุ่ม ลักษณะเด่นของน้ำพริกอ่อง คือมีสีส้มของสีมะเขือเทศและพริกแห้ง ที่เคี่ยวจนเป็นน้ำขลุกขลิก มีน้ำมันลอยหน้าเล็กน้อย มีสามรส คือ เปรี้ยว เค็ม เผ็ด เล็กน้อย และรสหวานตาม น้ำพริกอ่อง นับเป็นน้ำพริกพื้นบ้านล้านนาที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายพอๆ กับน้ำพริกหนุ่ม ลักษณะเด่นของน้ำพริกอ่อง คือมีสีส้มของสีมะเขือเทศและพริกแห้ง ที่เคี่ยวจนเป็นน้ำขลุกขลิก มีน้ำมันลอยหน้าเล็กน้อย มีสามรส คือ เปรี้ยว เค็ม เผ็ด เล็กน้อย และรสหวานตาม นิยมรับประทานกับผักสดหรือผักต้มก็ได้ บางสูตร ผัดหมูก่อนแล้ว จึงตามด้วยเครื่องปรุงและมะเขือเทศภายหลัง บางสูตร โขลกเนื้อหมู เครื่องปรุงและมะเขือเทศให้เข้ากันก่อน จึงนำไปผัดกับน้ำมันพืช บางสูตร ใส่ถั่วเน่าแข็บหรือใส่เต้าเจี้ยว ในการปรุงรส วิธีทำน้ำพริกอ่องพร้อมเคล็ดลับ น้ำพริกอ่อง” ภาษาอังกฤษคือ Nam Prik Ong (Spicy Northern Thai Pork and Tomato) นิยมรับประทานกับผักสดหรือผักต้มก็ได้ บางสูตร ผัดหมูก่อนแล้ว จึงตามด้วยเครื่องปรุงและมะเขือเทศภายหลัง […]
วิธีทำแกงฮังเล
วิธีทำแกงฮังเล เมนูอาหารพื้นบ้านล้านนาของทางภาคเหนือ แกงฮังเลมีต้นกำเนิดจากประเทศพม่า โดยคำว่า ฮี่น แปลว่าแกงในภาษาพม่า และคำว่า เล่ แปลว่าเนื้อสัตว์ในภาษาพม่า แกงฮังเลมีรสชาติเค็มอมเปรี้ยว เป็นที่ชื่นชอบของคนไทยภาคเหนือ ดูสูตรอาหารแกงฮังเลเลย รู้จักแกงฮังเล แกงฮังเล หรือ แกงฮินเล เป็นอาหารไทยประเภทแกง รสชาติเค็ม-เปรี้ยว โดยคำว่า ฮี่น ภาษาพม่าแปลว่า แกง และ เล่ ภาษาพม่าแปลว่า เนื้อสัตว์ แกงฮังเลได้รับความนิยมจากชาวไทยภาคเหนือ และแคว้นสิบสองปันนา ประเทศจีนนั่นเอง แกงฮังเลนั้น จริง ๆ แล้ว มี 2 แบบ คือ แบบพม่า และแบบเชียงแสน แกงฮังเลแบบพม่า มีรสชาติออกเปรี้ยว เค็ม น้ำขลุกขลิก ใส่ขิง น้ำมะขามเปียก กระเทียมดอง ถั่วลิสง น้ำตาลอ้อย และ สูตรนี้ เป็นที่นิยมมากกว่า แกงฮังเลแบบเชียงแสน แกงฮังเลเชียงแสน จะเพิ่มถั่วฝักยาว พริก […]
ทำไมร้านอาหารเหนือถึงหายาก
ทำไมร้านอาหารเหนือถึงหายาก อาหารเหนือ แมสน้อยกว่าอาหารภาคอื่น? ผู้ใช้ทวิตเตอร์รายหนึ่งได้แชร์ความคิดเห็นเชิงตั้งคำถามจากประสบการณ์ส่วนตัว ประมาณว่าเขารู้สึกว่า อาหารเหนือ ได้รับความนิยมน้อยกว่าอาหารภาคอื่นๆ โดยเขายังได้แสดงความเห็นเพิ่มเติมอีกว่า ตนเองก็รู้สึกว่ารสชาติ อาหารเหนือ ถูกปากน้อยกว่าอาหารภาคอื่น
ทำไมคนเหนือชอบกินข้าวเหนียว
ทำไมคนเหนือชอบกินข้าวเหนียว สำหรับคนภาคกลางที่กินข้าวเจ้าเป็นอาหารหลัก เราจะมักคุ้นเคยกับข้าวเหนียวที่นำไปทำขนมหวาน หรือไม่ก็เมนูฮิตอย่างข้าวส้มตำมากกว่า แต่คนภาคเหนือ (และอีสาน) นั้นกินข้าวเหนียวทุกวันกับเมนูอาหารคาวต่างๆ ที่เป็นเมนูพื้นบ้าน ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นน้ำพริกแกล้มผักต่างๆ หรือเมนูแกงพื้นบ้านที่มีมากมายหลากหลายชนิดที่แต่ละบ้านได้รับสืบทอดมาจากปู่ย่าตายาย จุดเริ่มต้น อาจจะต้องย้อนกลับไปหลายพันปี เพราะมีการค้นพบซอสซิลที่เมล็ดข้าวอายุกว่า 5,400 ปี อยู่ที่ถ้ำปุงฮุง จ.แม่ฮ่องสอน แสดงให้เห็นว่าสมัยโบราณ พื้นที่แถบนั้นมีต้นข้าวเจริญเติบโตอยู่ นอกจากนี้ยังมีการศึกษาค้นคว้าสืบเนื่องต่อมาเนิ่นนาน ได้ค้น พบข้าวกว่า 1,000 สายพันธุ์ ทั้งข้าวเหนียวขาว ข้าวเหนียวดำ และข้าวเหนียวแดง ข้าวเหนียวเป็นที่นิยมบริโภคอย่างกว้างขวางในประเทศ และเป็นอาหารหลักของประชากรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ นอกจากการบริโภคโดยตรงแล้วยังมีการนำข้าวเหนียวมาเป็นวัตถุดิบในการผลิตสุราพื้นเมือง การผลิตแป้งข้าวเหนียวเพื่ออุตสาหกรรมอาหารและขนมขบเคี้ยว ตั้งแต่อดีตคนภาคเหนือนิยมเพาะปลูกข้าวเหนียวเพื่อบริโภคในครัวเรือน อาจมีการสลับปลูกข้าวเจ้าบ้างบางที แต่ส่วนใหญ่จะเป็นข้าวเหนียวมากกว่า ด้วยลักษณะภูมิประเทศที่มีพื้นที่ราบและพื้นที่ภูเขาสูงที่มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์ รวมกับภูมิอากาศที่ไม่ร้อนจัด ทำให้ข้าวแผ่นดินถิ่นเหนือมีเอกลักษณ์ต่างจากที่อื่น ทั้งความนุ่มเหนียว และความหอม บางคนกำลังคิดว่า “เอ้ะ ปกติข้าวเหนียวนี่กินทีไรก็ง่วงนอนทุกที คนเหนือกินข้าวเหนียวทุกมื้อ ไม่ง่วงทุกมื้อเลยเหรอ?” มันก็จริงที่ข้าวเหนียวเป็นข้าวที่มีโมเลกุลใหญ่ ทำให้ร่างกายต้องใช้พลังงานสูงในการย่อย จึงทำให้เกิดอาการอ่อนเพลียง่วงนอนได้ง่าย แต่สิ่งนี้อาจจะไม่ส่งผลต่อคนภาคเหนือ เพราะอาชีพหลักของพวกเขาคือ เกษตรกรรม ตั้งแตสมัยก่อน รุ่นปู่ย่าตายายที่แต่ละคนต้องตื่นเช้าออกไปทำนา หรือขึ้นดอยไปเก็บผลผลิตต่างๆ ซึ่งเป็นงานหนักที่ต้องใช้กำลังมาก การที่คนภาคเหนือกินข้าวเหนียวที่มีพลังงานสูง […]
ศิลปะล้านนา
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน มีลักษณะเก่าแก่มาก คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องของศิลปะทวาราวดี และลพบุรี ในดินแดนแถบนี้มาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะ ล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่ เมืองเชียงใหม่ สถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรมยุคแรกในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย ต่อมาในศิลปะต้นถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 21 ถือเป็นยุคทอง มีการสร้างวัดและเจดีย์มากมาย ยุคถัดมาในช่วงกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 21 อาณาจักรล้านนาตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า ถือเป็นยุคเสื่อม สถาปัตยกรรมในช่วงยุคทองมีความสัมพันธ์อย่างยิ่งกับการเผย แพร่พุทธศาสนาลังกาวงส์ หรือ นิกายรามัญ ได้แรงบันดาลใจทั้งจากงานสถาปัตยกรรมในยุคก่อน อิทธิพลจากสถาปัตยกรรมภายนอกดังเช่นสุโขทัย พม่าสมัยพุกาม เป็นต้น เจดีย์ที่สืบทอดรูปแบบในช่วงก่อน ตัวอย่างเช่น เจดีย์วัดพญาวัด เมืองน่าน คงสืบทอดรูปแบบเจดีย์ทรงปราสาทแบบเจดีย์กู่กุดและกู่คำ นอกจากนั้นยังพบกลุ่มเจดีย์ทรงระฆังที่เริ่มปรับรูปแบบจากผังกลมไปเป็นผัง หลายเหลี่ยม ดังตัวอย่างของเจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ เป็นต้นและเจดีย์ทรงปราสาทยอดทรงระฆัง เช่น เจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช วัดเจ็ดยอด ที่สร้างในรัชกาลพระเมืองแก้ว และมีเจดีย์ที่ได้รับอิทธิพลสถาปัตยกรรมสุโขทัย ดังตัวอย่างสำคัญที่เจดีย์วัดป่าแดง เชียงใหม่และวัดป่าแดงบุญนาค เมืองพะเยา ที่เด่นชัดทางรูปแบบเจดีย์ทรงระฆังแบบสุโขทัย รูปแบบของวิหารในช่วงยุคทอง […]