เงินตราสมัยล้านนา
เงินตราของอาณาจักรล้านนามีหลายประเภท อาทิ เงินเจียง (เงินขาคีม) และเงินท้อก ในส่วนของเงินท้อกนั้น สามารถแบ่งได้เป็นตามแหล่งผลิต อาทิ เงินท้อกลำปาง (เรียกอีกอย่างว่าเงินท้อกวงตีนม้า) เงินท้อกเชียงใหม่ เงินท้อกน่าน เงินตราสมัยล้านนา ก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 บริเวณที่เป็นอาณาจักรล้านนามีการตั้งถิ่นฐานเป็นชุมชนเกษตรกรรมขนาดใหญ่ คือ ชุมชนแถบลุ่มแม่น้ำปิงและชุมชนแถบลุ่มแม่น้ำกก เช่น อาณาจักรหริภุญไชย อาณาจักรโยนกเชียงแสน เมืองละโว้ รวมไปถึงยูนนานในประเทศจีน โดยอาณาจักรที่เป็นอิสระทุกอาณาจักรนั้น นอกจากจะมีการปกครองเป็นของตนเองแล้วยังมีระบบเงินตราเป็นของตนเองด้วย เพื่อใช้ภายในอาณาจักรและใช้ซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้าระหว่างชุมชนและดินแดนที่ห่างไกล ในพื้นที่บริเวณที่เป็นอาณาจักรล้านนาในปัจจุบันนั้นเดิมเป็นถิ่นที่อยู่ของชนชาติลัวะหรือละว้าซึ่งมีการใช้โลหะมีค่า เช่น ทองคำ เงิน ทองแดง และสำริดเป็นเงินตรา เมื่อพญามังรายสร้างเมืองเชียงใหม่และสถาปนาอาณาจักรล้านนาขึ้นได้สำเร็จในปี พ.ศ. 1839 ได้มีการใช้เงินตราในการค้าขายภายในอาณาจักรด้วย โดยอาณาจักรล้านนาได้กำหนดมาตรฐานระบบเงินตราของตนขึ้น ในช่วงแรกเป็นการใช้ก้อนเงินและก้อนโลหะต่าง ๆ ตัดแล้วชั่งน้ำหนักในการซื้อขายและชำระหนี้โดยควบคุมความบริสุทธิ์ของเงินตราตามกฎหมายมังรายศาสตร์ ขณะเดียวกันก็มีการใช้หอยเบี้ยเป็นเงินปลีกสำหรับใช้ซื้อข้าวปลาอาหารในชีวิตประจำวัน และเมื่ออาณาจักรแห่งนี้เจริญขึ้นในสมัยพญากือนา ล้านนาได้ผลิตเงินตราที่สำคัญขึ้นชนิดหนึ่ง คือ เงินเจียง ซึ่งถือเป็นเงินที่มีค่าสูงสุดในระบบเงินตราล้านนา หลังจากนั้นอาณาจักรล้านนาก็ใช้เงินตราที่เป็นเงินตราของแคว้นโยนกเชียงแสนเดิมทั้งหอยเบี้ย เงินท้อก เงินวงตีนม้า เงินหอยโข่ง และเงินปากหมู ร่วมกับกับเงินเจียงเรื่อยมาจนถึงสมัยที่ล้านนาตกอยู่ใต้การปกครองของพม่า จึงมีเงินตราของพม่าที่พวกไทใหญ่นำเข้ามาใช้ปะปนอยู่หลายชนิดและมีสภาพเป็นเช่นนั้นตลอดระยะเวลา 200 กว่าปี […]
10 อันดับของฝากยอดนิยมเชียงราย
เชียงรายยังมีชื่อเสียงจากวัฒนธรรมแบบล้านนาซึ่งแสดงออกทั้งทางศิลปะ สถาปัตยกรรม งานฝีมือ รวมไปถึงอาหารการกิน ซึ่งแน่นอนว่าของฝากจากเชียงรายก็เป็นที่ชื่นชอบของทั้งคนไทยและชาวต่างชาติจำนวนมากด้วยเช่นกัน โดยตัวอย่างของของฝากที่เราต้องนึกถึง 10 อันดับของฝากยอดนิยมเชียงราย เช่น แหนมนันทวัน ไส้อั่ว น้ำพริกหนุ่ม น้ำเงี้ยว ผ้าทอไทลื้อ ฯลฯ 1. ร้านไส้อั่ว น้ำพริกหนุ่ม แคปหมู “ป้าน้อง” รวมพลสามสหาย มาเยือนถิ่นเหนือทั้งที ต้องหากินสักมื้อจะถือว่ามาถึงถิ่น หรือใครจะเลือกหิ้วกลับไปเป็นของฝากเชียงรายก็ได้ ร้านไส้อั่วป้าน้อง คงความอร่อยมากว่า 17 ปี นอกจากไส้อั่วอร่อยมาก ๆ แล้ว ลองหิ้วแกงฮังเลสูตรเด็ดดั้งเดิมกลับไปด้วย อร่อยไม่แพ้กัน 2. ชา จากไร่ 101 ผลิตภัณฑ์ชาจาก “ไร่ 101” บนดอยแม่สลอง มีชา 3 สายพันธุ์ด้วยกัน ประกอบด้วย ชาอู่หลงเบอร์ 17, ชาอู่หลงเบอร์ 12 และชาอู่หลง 4 ฤดู ด้วยการปลูกด้วยระบบเกษตรอินทรีย์ จึงทำให้ได้ชาดีปลอดสารเคมี กลิ่นอโรมาแบบหอมอ่อน […]
ตุงล้านนา เป็นอย่างไร
ตุง เป็นสิ่งประดิษฐ์ที่หล่อหลอมมาจากภูมิปัญญาความเชื่อ ประเพณี และวัฒนธรรม อันเก่าแก่และงดงามของชาวล้านนา ที่ยังผูกพันและมีบทบาทและอิทธิพลต่อวิถีชีวิตประจำวันของชาวล้านนา ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันหรือตั้งแต่เกิดจนตายความเชื่อเกี่ยวกับการสร้างตุง หรือทานตุงมีความสัมพันธ์กับพิธีกรรมในพระพุทธศาสนาและประเพณีต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตของชาวล้านนา ตุงล้านนา ซึ่งคำว่า ตุง เป็นภาษาถิ่นประจำภาคเหนือ แปลว่าธงที่ใช้สำหรับแขวนแบบหนึ่งในศิลปะล้านนา สามารถพบเห็นได้ในภาคเหนือของประเทศไทย โดยคนทางภาคเหนือ จะนำตุงมาใช้เป็นเครื่องประดับ หรือประกอบพิธีกรรมต่างๆ ทั้งทางศาสนา ประเพณี งานเทศกาล หรืองานเฉลิมฉลองต่างๆ วัตถุที่นำมาทำตุงในล้านนามีหลากหลายรูปแบบ ลักษณะที่แผ่นวัตถุทำจากผ้า กระดาษ ไม้ โลหะ ทองเหลือง หรือใบลาน โดยนำไม้ส่วนปลายแขวนห้อยเป็นแผ่นยาวลงมา ตามคติความเชื่อของคนล้านนาเกี่ยวกับตุงที่ทำขึ้นเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ใช้ในงานพิธีทางศาสนา ทั้งในงานมงคลและอวมงคล โดยมีขนาดรูปทรงและรายละเอียดแตกต่างกันไปบ้าง ตามความเชื่อพิธีกรรม ความนิยมของแต่ละท้องถิ่น อย่างไรก็ดีคนล้านนามีความเชื่อว่า การถวายหรือทานตุงนั้นจะได้รับผลบุญและอานิสงค์ เพื่อให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุขเป็นอย่างมาก หรือบางตำรามีความเชื่อสืบต่อกันมาว่า เมื่อตายไปจะได้ขึ้นสวรรค์หรือเมื่อตกนรกชายตุงจะแกว่งฉุดวิญญาณขึ้นมาจากนรกให้ขึ้นไปสู่สรวงสวรรค์ นอกจากนี้การใช้ตุงทางภาคเหนือ ได้ปรากฏหลักฐานตามตำนานพระธาตุดอยตุง โดยกล่าวถึงการสร้างพระธาตุไว้ว่า เมื่อพระมหากัสสปเถระเจ้าได้นำเอาพระบรมธาตุพระรากขวัญเบื้องซ้ายขององค์พระสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาถวายแด่พระยาอนุตราชกษัตริย์ลำดับที่ ๓ แห่งราชวงศ์สิงหนวัติ พระองค์ทรงขอเอาที่แดนของพระยาลาวจก (ราชวงศ์ลวจังคราช) ในหมู่เขาสามเสียงเส้าเป็นที่ก่อสร้างสถูปบรรจุพระบรมธาตุเมื่อจะสร้างพระมหาสถูปนั้นให้ทำ “คุงตะขาบใหญ่” ยาวถึงพันวาปักไว้บนยอดดอยปู่เจ้า หางตุงปลิวไปเพียงใดกำหนดหมายไว้เป็นฐานสถูปเพียงนั้น ประเภทของตุงล้านนา มีมากมายหลากหลายประเภทด้วยกัน […]
ดนตรีและนาฏกรรมล้านนา
เป็นศิลปะการแสดงทางภาคเหนือของประเทศไทย ปรากฏอยู่ในการฟ้อนประเภทต่าง ๆ รวมทั้งการแสดงที่มีความเข้มแข็ง หนักแน่นในแบบฉบับของการตีกลองสะบัดชัยและการตบมะผาบ การแสดงพื้นเมืองภาคเหนือนอกจะมีลักษณะเป็นแบบพื้นเมืองเดิม ไทยลานนา ไทยใหญ่ เงี้ยวรวมถึงพม่า ผสมกันอยู่แล้ว ยังรวมถึงการแสดงของภาคกลางรวมอยู่ด้วย วงกลองล้านนา เต่งถิ้ง วงเต่งถิ้ง เป็นวงดนตรีประเภทปี่พาทย์ เครื่องดนตรีทุกชิ้นมีเสียงดังมาก ประกอบด้วยเครื่องเป่าและเครื่องตี เครื่องเป่าเป็นเครื่องเป่าประเภทปี่ที่เรียกว่า “แน” มี 2 เลาด้วยกัน คือ แนหน้อย (ขนาดเล็ก) และแนหลวง(ขนาดใหญ่) ส่วนเครื่องตีไก่ ระนาดเอก ระนาดทุ้ม(เรียก-ป้าดไม้) ระนาดเอกเหล็ก (เรียกป้าดเหล็ก) ฆ้องวงใหญ่ (เรียกกลองป่งโป้ง)และกลองใหญ่คล้ายตะโพนมอญ (เรียกกลองเต่งถิ้ง) ชื่อวง “เต่งถิ้ง” ได้จากเสียงกลองใหญ่ที่ดัง “เต่ง- ถิ้ง” โอกาสที่บรรเลงมีหลายโอกาส ได้แก่ งานบุญงานวัด แห่ขบวน งานศพ งานฟ้อนผี นอกจากนี้ยังใช้บรรเลงประกอบการชกมวย การฟ้อนเชิง ฟ้อนดาบและฟ้อนม่านมุ่ยเชียงตาอีกด้วย มองเซิง มองเซิง เป็นวงกลองพื้นบ้านของชาวไทยใหญ่ เป็นที่นิยมกันในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ ลำพูน และลำปาง […]
10 พิกัดวัดสวย เชียงราย
ไม่ว่าใครที่ไปเที่ยว เชียงราย ก็ต้องไปเที่ยวชมสักการะ วัดสวย กันทั้งนั้น เพราะมีเยอะและงดงามอย่างมากจริงๆ ก็เลยพาทุกคนไปชม ไปไหว้พระ ไปสักการะ แถมยังขึ้นชื่อในเรื่องของวัดสวยที่มีสถาปัตยกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ ตามแบบฉบับของเมืองแห่งศิลปินด้านงานศิลปะ วัดห้วยปลากั้ง วัดห้วยปลากั้ง ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองเชียงรายใกล้ที่เที่ยวเชียงของจังหวัดเชียงราย เป็นวัด ศักดิ์สิทธิ์เชียงราย ที่ตั้งอยู่เนินเขา ก่อตั้งขึ้นโดยพระอาจารย์ พบโชค ติสสะวังโส เจ้าอาวาส เจดีย์ประดิษฐานนพระแม่กวนอิมโพธิสัตว์ปาง สร้างด้วยไม้จันทน์หอมที่มาจาก 3 ประเทศ คือ จีน อินเดีย เเละพม่า โดยใช้วลาในการแกะสลักนานถึง 108 วันค่ะ อีกทั้งวัดห้วยปลากั้งมีอุโบสถสีขาว และมีรูปปั้นพระโพธิสัตว์กวนอิมที่มีขนาดสูงถึง 69 เมตร ที่ตั้งอยู่เนินเขามองดูเด่นเป็นสง่ามากค่ะ ภายใน องค์พระจะมีการติดตั้งลิฟต์เพื่อให้ผู้คนที่มา ที่เที่ยวเชียงราย สามารถขึ้นไปดูวิวทิวทัศน์ข้างบนได้ Google Map : https://maps.app.goo.gl/TrwXsN2ga6MSCQhG8 เปิด : 07.00 – 21.30 น. วัดพระเเก้ว ลุยกันต่อที่ วัดพระเเก้ว วัดในเชียงราย […]
ชาติพันธุ์ล้านนา
ถ้าพูดถึงดินแดนล้านนา กลุ่มชาติพันธุ์ไทอาศัยอยู่ก็มีกันอย่างหลากหลาย หลักๆก็จะมีกลุ่มไทยวนหรือคนเมือง กลุ่มไทลื้อ กลุ่มไทใหญ่ และกลุ่มไทเขิน นอกจากนี้ยังมีกลุ่มชาติพันธุ์อื่นๆ ที่ไม่ใช่กลุ่มคนไทอาศัยร่วมอยู่ด้วย ฉนั้นไปดูกันว่าแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์มีที่มาที่ไปกันอย่างไรบ้างครับ ไทยวน หรือคนเมือง คือกลุ่มคนกลุ่มใหญ่ที่อาศัยอยู่บริเวณภาคเหนือของประเทศไทย มักตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำไหลผ่านระหว่างหุบเขา เช่น ลุ่มแม่น้ำปิงเป็นที่ตั้งของเมืองเชียงใหม่และลำพูน ลุ่มแม่น้ำวังเป็นที่ตั้งของเมืองลำปาง ลุ่มน้ำยมเป็นที่ตั้งของเมืองแพร่ และลุ่มแม่น้ำน่านเป็นที่ตั้งของเมืองน่าน เป็นต้น ชาวไทยวนประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลักตามภูมิประเทศที่อาศัยที่ตั้งถิ่นฐาน ชาวไทลื้อ ตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณตอนใต้ของจีน มีเมืองเชียงรุ่ง ในเขตสิบสองปันนา มณฑลยูนาน เป็นศูนย์กลาง ชาวไทลื้อจึงมีประวัติศาสตร์ร่วมกับจีนมาเป็นเวลายาวนาน ในช่วงหลายร้อยปีที่ผ่านมามีกลุ่มชาวไทลื้อบางส่วนได้อพยพและถูกกวาดต้อนลงมาอยู่ทางตอนเหนือของพม่า ตอนเหนือของลาว ตอนเหนือของเวียดนาม และทางตอนเหนือของประเทศไทย ในบริเวณจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง พะเยา แพร่ และน่าน เมื่อย้ายมาตั้งถิ่นฐานตามที่ต่างๆ แล้ว ชาวไทลื้อก็มีการปรับตัวเข้ากับท้องถิ่นได้อย่างกลมกลืน ไทเขิน หรือ ไทขึน เป็นชนชาติหนึ่งที่เรียกตนเองตามพื้นที่อยู่อาศัยในลุ่มแม่น้ำ “ขึน”โดยมีเมืองเชียงตุงเป็นศูนย์กลาง เป็นเมืองในหุบเขา อยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำสาละวิน ในเขตการปกครอง สหภาพพม่า ภายหลังได้มีการกวาดต้อนชาวไทเขินบางส่วนลงมายังอำเภอเมือง และอำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ว่างเว้นจึงทำงานหัตถกรรมประเภทเครื่องเงิน […]
ปรัชญา ศาสนา ความเชื่อ ของชาวล้านนา
อาณาจักรล้านนา ในอดีตมีความเจริญรุ่งเรือง ผู้คนสงบสุขร่มเย็นนับตั้งแต่โบราณกาลอีกทั้งความ ศรัทธา ในพระพุทธศาสนาได้หยั่งรากฝังลึก หล่อหลอมก่อให้เกิดศิลปะและวัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม สืบเนื่องตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ชนชาวล้านนาได้ยึดถือหลักธรรม และปรัชญาคำสอนของ องค์สมเด็จพระ สัมมาสัมพุทธเจ้า มาเป็นแนวทางในการด าเนินชีวิต ทำให้มีความสงบสุขตลอดมา
วิถีชีวิตล้านนา
วิถีล้านนา คือการเล่าขานถึงพื้นฐานของชาวล้านนาและกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ลาวที่มีวัฒนธรรมร่วมกันทั้งด้านภาษา ประเพณี การกินอยู่ ความเชื่อ รวมทั้งความคิด ทำให้เห็นบุคลิกของคนล้านนาที่มองโลกภายนอกอย่างเงียบๆ ด้วยวิสัยทัศน์ส่วนตัว วิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของชาวล้านนา คนไทยในอาณาจักรล้านนามีชีวิตและความเป็นอยู่โดยการประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา หุบเขา มีพื้นที่ราบจำนวนน้อย คือ ประมาณ1/4 ของพื้นที่ทั้งหมด ชาวบ้านทำนาแบบนาทดน้ำ พื้นที่สูงปลูกข้าวไร่ พื้นที่ที่ราบในแอ่งเขาอุดมสมบูรณ์ ปลูกข้าว และพืชอื่น ๆ ได้ดี คือ พื้นที่ราบแอ่งเชียงใหม่ ลำพูน และแอ่งเชียงราย ส่วนลำปาง แพร่ น่าน ผลิตข้าวได้น้อย ระบบเศรษฐกิจเป็นแบบผลิตเพื่อให้พออยู่พอกิน การติดต่อค้าขายระหว่างกันก็จะเป็นประเภทวัวต่าง(เกวียน) สินค้ามีของป่า เกลือ ผ้า อัญมณี เป็นต้น ส่วนการค้าขายในหมู่บ้านก็จะมี “กาดมั่ว” ใครมีของอะไรก็นำมาวางขายได้ คนไทยภาคเหนือนิยมปลูกบ้านอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม เป็นหมู่บ้าน หากพื้นที่ใดอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การทำนา มีแม่น้ำไหลผ่าน ก็จะมีหมู่บ้านตั้งเป็นระยะ ๆ เรื่อยไปตามแม่น้ำ ลักษณะบ้านจะเป็นบ้านไม้ยกสูง มีใต้ถุนโล่ง เป็นที่เก็บของเครื่องมือทำเกษตร และเป็นที่ทำงานหรือพักผ่อนยามว่างได้ด้วย บ้านของชาวเหนือนิยมมุงกระเบื้องหรือชาวบ้านเรียกว่าดินขอ หรือบางครั้งก็มุงด้วยแผ่นไม้สักซึ่งทำเป็นแผ่นเล็ก ๆ […]
10 น้ำตกน่าเที่ยว เชียงราย
วันนี้เราจะชวนทุกคนไปเที่ยวนอกตัวเมือง เชียงราย ให้ธรรมชาติบำบัด น้ำตกสวย ที่เที่ยวเชียงราย ที่อาจไม่เป็นที่รู้จักนักสำหรับนักท่องเที่ยว แต่มีบรรยากาศที่ร่มรื่น ท่ามกลางธรรมชาติบริสุทธิ์ และอากาศสดชื่น แถมยังเที่ยวได้ตลอดปี 10 น้ำตกน่าเที่ยว เชียงราย น้ำตกห้วยแก้ว น้ำตกห้วยแก้วมีทั้งหมด 3 ชั้น แต่ละชั้นต่างก็มีลักษณะที่โดดเด่น และสวยงามไม่แพ้กัน ชั้นที่ 1 จะมีสายน้ำไหลลงมาจากหน้าผาสูง 30 เมตร ลงมายังแอ่งน้ำเบื้องล่าง สามารถลงเล่นน้ำได้ เดินจากชั้นที่ 1 ไปประมาณ 200 เมตร ก็จะถึงชั้นที่ 2 ที่มีสายน้ำไหลลงมาจากผาสูง 40 เมตร เป็นทั้งจุดชมวิวทิวทัศน์ที่สวยงาม และเล่นน้ำเย็นๆ ส่วนชั้นที่ 3 ผาน้ำตกสูงเพียง 10 เมตร ส่วนใหญ่ผู้คนจะเดินทางขึ้นมาถึงแค่ชั้นที่ 2 เท่านั้น บริเวณใกล้ๆ น้ำตกจะเป็นพื้นที่ของไร่ชาขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นทั้งที่อยู่อาศัย และประกอบอาชีพหารายได้ของชาวเขาเผ่าอาข่า ลีซอ และจีนฮ่อ ไม่เพียงเท่านี้ ห่างออกไปประมาณ 6.5 […]
อาหารเหนือแปลกๆ
หลายคนมาเที่ยวมาภาคเหนือทั้งทีแต่อาหารเมือง แบบเมืองแต๊ๆ เมืองจนอาจทำเราตกใจ อาหารเหนือแปลกๆ ใครว่าไม่อร่อย บอกได้เลยว่า สำหรับเมนูอาหารต่าง ๆ เหล่านี้ที่เรานั้นจะมาแนะนำ จัดได้เลยว่าเป็น อาหารพื้นเมืองภาคเหนือ ที่ไม่ควรพลาด โดยเฉพาะสายกิน ที่ชื่นชอบในการกินอาหาร และอยากลองกินอาหารใหม่ ๆ ที่ไม่เคยได้กินมาก่อน ลาบดิบ เลือดหมูคั้นตะไคร้ ใส่ปลาร้า ใส่พริกลาบ น้ำกระเทียมน้ำดองผสมกัน เพิ่มตับ กระเพราะ หัวใจ ไส้หมู เนื้อสันในหมูสับละเอียด ไตและมันหมูสับใบมะกรูดทอด หอมซอยทอด กระเทียมเจียว ตะไคร้ทอยทอด หากใส่น้ำเพี๊ยะ จะเรียก ลู่เพี๊ยะ ลาบดิบทานกับผักสด ข้าวเหนียว เป็นอาหารที่ทานได้ตลอด และมักมีในงานเฉลิมฉลอง หลู้ หลู้ เป็นอาหารประเภทดิบสดประเภทเดียวกับลาบ และส้าจิ๊น ซึ่งใช้เครื่องปรุงเดียวกัน การทำหลู้นิยมใช้เลือดสดๆ ของหมู วัว หรือควาย ชาวล้านนานิยมใช้เลือดหมูในการทำมากกว่าเลือดวัวและควาย บางสูตรใช้น้ำเพลี้ย (กากอาหารที่ค้างในลำไส้ของวัวควาย) โดยนำเพี้ยสดๆ หรือต้มก่อนก็ได้ แทนน้ำเลือด เรียกว่า หลู้เพี้ย […]